Czym kierować się przy wyborze sztalugi plenerowej?

Sztaluga jest jednym z podstawowych akcesoriów malarskich – równie niezbędnym jak farby, pędzle czy podobrazia. Sztalugi produkowane są w dwóch podstawowych typach: studyjnym i plenerowym. Sztalugom studyjnym stawiane jest jedno główne wymaganie: muszą być stabilne. Znacznie więcej warunków muszą spełnić modele plenerowe. W artykule omawiamy najbardziej pożądane cechy sztalug plenerowych. 

Podstawowe zadania sztalug

Sztaluga zapewnia komfort malowania. Artysta może ją dopasować do swojego wzrostu tak, aby obraz znajdował się na wysokości, która nie zmusza do pochylania się lub malowania powyżej linii wzroku. Ergonomiczne ustawienie sztalugi jest niezwykle ważne w sytuacji, gdy praca nad obrazem trwa wiele godzin bez przerwy.

Gdy przy malowaniu zmieniasz pozycję ze stojącej na siedzącą, to konieczna jest również zmiana ustawienia sztalugi. Dlatego ważną zaletą każdego typu sztalugi jest łatwość regulacji wysokości. Przydatna jest też możliwość zmiany kąta nachylenia obrazu. Do malarstwa olejnego najwłaściwsze jest pozycja niemal pionowa. Z kolei akwareliści preferują bliskie poziomowi nachylenie malowanej powierzchni. 

Każda dobrej jakości sztaluga cechuje się stabilnością. Pewne oparcie jest szczególnie ważne w przypadku dużych i ciężkich obrazów, których zrównoważenie wymaga użycia ciężkiej sztalugi studyjnej. Ma ona wystarczającą masę własną i na tyle nisko umieszczony środek ciężkości, aby utrzymać podobrazia malarskie o znacznych rozmiarach. 

Dodatkowym atutem sztalugi może być półka na akcesoria malarskie. Niektóre modele sztalug wyposażone są też w specjalną kasetę na pędzle i farby. Jest to duże udogodnienie, które przekłada się jednak na znaczny wzrost wagi sztalugi. Dlatego nie jest zazwyczaj stosowane w sztalugach plenerowych.

3 najważniejsze zalety sztalugi plenerowej

Sztalugi plenerowe są stosunkowo nowym wynalazkiem. Pojawiły się dopiero w XVIII w., a upowszechniły w następnym stuleciu, gdy malarze coraz powszechniej i chętniej zaczęli opuszczać swoje pracownie, aby malować wprost z natury. Wielkimi orędownikami i popularyzatorami malarstwa plenerowego byli m.in. wielcy francuscy impresjoniści Claude Monet i Pierre-Auguste Renoir. W plenerze chętnie i często malował też Vincent van Gogh.

Popularyzacja malarstwa plenerowego była możliwa dzięki kilku prostym, lecz z perspektywy czasu rewolucyjnym wynalazkom. Najważniejszymi z nich były farby w tubkach i sztalugi plenerowe. Aby sztaluga mogła spełnić swoją funkcję w plenerze, musi odznaczać się trzema kluczowymi cechami:

• mały ciężar – trudno sobie wyobrazić artystę, który dźwiga na plecach masywną sztalugę studyjną, dlatego modele przeznaczone do użycia w plenerze są kilkakrotnie lżejsze i zazwyczaj trójnożne (mniej nóg, to mniejszy ciężar) – powstają z wysokiej jakości drewna, z którego można wykonać ażurową, lecz jednocześnie mocną konstrukcję,
• możliwość składania – cechą charakterystyczną większości sztalug plenerowych są składane nogi: pozwalają uzyskać odpowiednią wysokość do malowania, a po złożeniu są bardzo łatwe w przenoszeniu i transporcie, 
• odporność na warunki atmosferyczne – sztaluga plenerowa powinna być odporna na deszcz i na długotrwały kontakt z wilgotnym, a nawet mokrym podłożem – dlatego drewniane sztalugi są starannie impregnowane, a coraz częściej można spotkać modele wykonane z mocnego, lekkiego i odpornego na rdzę aluminium.

Jeżeli chcesz, wzorem XIX-wiecznych impresjonistów, wyruszyć w teren z całym sprzętem potrzebnym do malowania, najpierw zaopatrz się w plenerową sztalugę i ultralekkie podobrazia malarskie firmy Loveart. Farby przełóż z oryginalnego opakowania do worka strunowego z mocnej folii. Spakuj pędzle, rozpuszczalnik i paletę. Jeżeli zależy Ci na pełnej stylizacji, zaopatrz się w duży biały parasol: ochroni Cię przed palącym słońcem i zapewni oświetlenie obrazu łagodnym, miękkim światłem. Podpowiedzią, jak wyglądali i jak pracowali dawni impresjoniści, jest znany obraz Winslowa Homera Artyści szkicujący w Górach Białych.